Gezin als bouwsteen


Het gezin vormt de basiscel van de Kerk en van een evenwichtige maatschappij. Essentieel voor een spirituele beleving is het samen bidden als gezin, respect voor anderen en zorg voor de medemens.


Het gezin, hoop voor de wereld


Het gezin is de basis-eenheid van de maatschappij en ook van de Kerk. God toont het ons uitdrukkelijk in de heilige familie van Nazareth. Daarom noemt Vaticanum II het gezin de "huiskerk".

De Kerk is trouwens aan zichzelf verplicht gezinnen in moeilijkheden nooit te laten vallen, ook niet wanneer hun gedrag niet in overeenstemming is met haar leer. Zij moet waarheid en mededogen met elkaar weten te verzoenen en zij moet elkeen die zich tot haar wendt onthalen en vertrouwvol begeleiden.

 1. Inleiding

Het gezin is de basis-eenheid van de maatschappij en ook van de Kerk. God toont het ons uitdrukkelijk in de heilige familie van Nazareth. Daarom noemt Vaticanum II het gezin de "huiskerk".

De stichters van "FIAT" vonden het gezin zo belangrijk, dat zij aanvankelijk de naam van de Vereniging geïnterpreteerd hebben als "Family International Apostolic Team" om uiting te geven aan hun zorg dat de gezinnen hun voortreffelijke roeping in het plan van God opnieuw zouden ontdekken.

Kardinaal Suenens heeft zich inderdaad opgeworpen als een pleitbezorger van het gezin. Altijd opnieuw heeft hij dit onderwerp aangesneden in zijn geschriften en vroeg hij om voor hen te bidden. Hij heeft de pastoraal rond het gezin in zijn eigen bisdom heel uitdrukkelijk in het licht gesteld, ondermeer door het oprichten van een "huwelijksschool", die uitgegroeid is dat wat nu heet Centrum tot voorbereiding op het huwelijk. Deze centra bestaan nu in vele bisdommen. De Kardinaal heeft ook weekends voor koppels ondersteund, in de lijn van Marriage Encounter, dat hij ontdekt had in de Verenigde Staten, en van Amour et Vérité, ingericht door de Emmanuel-gemeenschap.

De synode van 1980 te Rome was gewijd aan het gezin, en zij heeft in de exhortatie Familaris Consortio geleid tot een van de voornaamste documenten uit het pontificaat van Johannes-Paulus II.

Meer uitdrukkelijk verbonden met FIAT zei kardinaal Danneels m.b.t. de FIAT-rozenkrans het volgende:

"Moge deze kleine FIAT-rozenkrans zijn weg vinden in de gezinnen en hen helpen om even zoveel cenakels te worden van apostelen, die rondom de Maagd Maria verenigd zijn om de Geest van Pinksteren te ontvangen".

2. Het gezin te midden van een ontredderde wereld

We moeten wel vaststellen dat het gezin geconfronteerd wordt niet alleen met een wereld volop in mutatie, maar ook in crisis.

Zoals Johannes-Paulus II het schreef in de inleiding tot zijn exhortatie, geïnspireerd door de pastorale constitutie Gaudium et Spes:

…"Zoals andere instellingen, en misschien zelfs meer, is het gezin in de huidige tijd blootgesteld aan de omvangrijke, diepgaande en snelle veranderingen van de maatschappij en van de cultuur. Veel gezinnen leven in deze situatie in trouw aan de waarden die de grondslag van het gezin vormen. Andere gezinnen zijn onzeker geworden en in verwarring geraakt over hun taken of zijn zelfs gaan twijfelen aan en bijna onwetend geworden over de uiteindelijke zin en waarheid van het huwelijks- en gezinsleven. Andere gezinnen tenslotte worden door allerlei onrechtvaardige situaties verhinderd hun fundamentele rechten te verwezenlijken.

De Kerk, die zich ervan bewust is dat het huwelijk en het gezin één van de kostbaarste rijkdommen van de mensheid vormen, wil haar stem laten horen en haar hulp aanbieden aan degenen die de waarde van huwelijk en gezin reeds kennen en trouw proberen te beleven, maar ook aan hen die met onzekerheid en angst naar de waarheid zoeken, en aan degenen die op onrechtvaardige wijze verhinderd worden hun eigen gezin vrij gestalte te geven. Door de eerste groep te steunen, de tweede voor te lichten en de derde te helpen, biedt de Kerk aan iedere mens die nadenkt over de zin van huwelijk en gezin, haar diensten aan.

In het bijzonder richt zij zich tot de jongeren die aan het begin staan van hun weg naar huwelijk en gezin, teneinde hun nieuwe horizonten te openen en hen te helpen de schoonheid en de grootheid te ontdekken van de roeping tot de liefde en tot de dienst aan het leven."

Helaas, sindsdien is de toestand van de gezinnen er in onze hedendaagse samenleving niet op vooruit gegaan. Het aantal echtscheidingen neemt toe en de seksualiteit is als het ware losgeraakt van het perspectief van het huwelijk en van de voortplanting. De liefde waarover men het heeft en die men lof toezwaait heeft dikwijls nog weinig van doen met de zin zelf van de Liefde.

3. Een liefdesverbond: wat indien God opnieuw het referentiepunt werd?

Indien wij de werkelijkheid van God zouden kunnen herontdekken als schepper en als bron van elke liefde; indien wij opnieuw de Drie-ene God zouden kunnen zien als het model van elke relatie, en indien wij met dit voorbeeld voor ogen, de maatschappij zouden inrichten, dan zou er weer hoop voor allen zijn.

Want God is altijd aanwezig, en Hij houdt van ons. Hij dringt zich echter niet op, in tegendeel Hij maakt zich afhankelijk van ons vrije antwoord op zijn Liefde. In Christus is Hij als een bedelaar die om onze liefde smeekt. Voor Hem gaan liefde en vrijheid samen. Jezus heeft zich geofferd op het kruis om in ons de Liefde vrij te maken.

Het geheim om God te ontmoeten en om in zijn nabijheid te leven vinden wij bij de heilige familie en in tal van heiligen die ons een voorbeeld gegeven hebben. Het is in de innerlijke houding van geloof, nederigheid en geestelijke armoede dat de Geest van de Heer in ons het zaad van de waarachtige Liefde doet ontkiemen.

Het echtpaar


Er zich rekenschap van geven dat man en vrouw door God aan elkaar gegeven zijn

Wanneer de relatie tussen een man en een vrouw beleefd wordt in haar normale groei, dan vertoont ze de wonderlijke kracht van de Liefde. Een liefde die beide partners naar elkaar toe trekt met banden die verder gaan dan louter fysische aantrekking of seksuele verlangens. Door elkaar vervolgens wederzijds vertrouwen te geven en zonder daarom elkaar reeds door en door te kennen, aanvaarden ze elkaar voor het leven, en worden zij, zoals beschreven staat in het boek Genesis, niet langer twee maar één.

Als men dan kan inzien dat "elkaar aanvaarden" betekent "gave zijn voor elkaar van Godswege", dan verandert alles in de relatie. Dan moet men niet meer op de toppen van zijn tenen lopen om de andere te "verdienen". Integendeel, omdat die rijkdom van God komt, heeft men nooit volledig de diepte van de ander doorgrond. Deze gave Gods is de kern van het huwelijk, dat teken en beeld is van de Liefde van Christus voor zijn Bruid, de Kerk.

Sommigen ontdekken deze genade reeds bij hun verloving; anderen na vele jaren huwelijksleven… Maar deze ontdekking geeft zuurstof aan het echtpaar, aan het gezin en aan de hele gemeenschap rondom hen.

Broer en zus worden in Christus

Zelfs wanneer men de schoonheid en de grootsheid van het huwelijk ontdekt heeft, moet men ze nog beleven in het dagdagelijkse leven. In een van zijn boeken biedt kardinaal Suenens ons een bevrijdend perspectief. Hij wijst erop hoe belangrijk het is dat de gehuwden, vóórdat men man en vrouw is, broer en zus is in Christus.

Het is inderdaad het leven van Christus zelf dat wij ontvangen bij ons doopsel en dat ons maakt tot kinderen van dezelfde Vader, en dus tot broers en zussen van elkaar. Deze werkelijkheid gaat die van het huwelijk vooraf, en is essentieel voor het leven zelf van het echtpaar.

Dan werpt het Evangelie een nieuw licht op alles en biedt het Evangelie ons een programma aan voor het leven alsook een weg die niet bedriegt. In dat licht kunnen wij begrijpen dat het sacrament van het huwelijk een genade is en een oproep om heel ons leven aan God te geven en het te beleven als een gezamenlijke oproep tot heiligheid

Gebed en vergeving in het hart van het huwelijksleven

Het geheim van vergeving - zo essentieel en soms zo moeilijk - is het gebed als echtpaar. Het gebed als koppel is niet helemaal hetzelfde als het gezinsgebed samen met de kinderen. Elke dag enkele minuten wijden aan het gebed als echtpaar betekent telkens opnieuw een genademoment waar liefde en waarheid elkaar ontmoeten.

Het gebed is essentieel. Zonder het gebed slijt de vergevings-gezindheid af tot op het punt waar de gehuwden vreemden worden voor elkaar. Binnen het echtpaar en het gezin is er altijd aanleiding om te vergeven: wanneer men niet voldoende ruimte geschapen heeft voor de ander, wanneer men de andere in zijn ontplooiing niet geholpen heeft, wanneer stress en vermoeidheid ons overmeesteren, wanneer men meer bezig is met zichzelf dan met de ander. Het is dus uitzonderlijk waardevol als gehuwden elkaar dag na dag voor het slapengaan een kruisje geven op het voorhoofd, als teken van liefde en vergevingsgezindheid, want op die manier sluiten zij zich aan bij de kracht van de vergeving in Christus. Het is op die momenten dat het echtpaar zich echt ontplooit.

De kinderen


Dan zijn er de kinderen gedragen door de echtelijke liefde. Kinderen die op hun beurt het wonder van de christelijke liefde moeten ontdekken. Dat is ook de zin van de christelijke opvoeding. Diezelfde liefde zou de echtgenoten ertoe kunnen brengen, in bepaalde omstandigheden een kind te adopteren, ook indien het minder valide zou zijn

De christelijke opvoeding

De christelijke opvoeding is in de eerste plaats belangrijk als blijk dat men van de kinderen houdt. Door hen christelijk op te voeden geven wij hen het maximum aan kansen om de waarachtige liefde te beleven en dit in de wereld waarmee zij zullen te maken hebben. Alleen als christenen zullen ze een liefde kunnen vinden en een vreugde die niemand hen kan ontnemen wat ook de omstandigheden mogen zijn. Het eerste opzet van de christelijke opvoeding is hun die ontplooiing te geven.

De tweede reden is hiermee verbonden. Indien jongeren opgroeien in een klimaat van christelijke liefde, onthechting, gebed, dan bieden wij hen de kans opdat zij, eenmaal volwassen, verantwoordelijke burgers zouden zijn in de samenleving, of het nu is als huismoeder of als geneesheer, als ondernemer of als werkman, als ingenieur of als maatschappelijk werker.

Het christelijk gezin biedt ons uitzicht op deze tweevoudige hoop en dit tweevoudige geluk. De christelijke opvoeding die deze ontplooiing van de kinderen voor ogen heeft en die hen verantwoordelijkheidszin geeft komt tegemoet aan de oproep van het Evangelie om "het zout van de aarde te zijn".

Maar om nog een andere reden is het christelijke gezin belangrijk. Ofschoon God roept wie Hij wil, toch is het klimaat van een christelijk gezin bij uitstek de voedingsbodem van een roeping tot het priesterschap of tot het toegewijde leven. Welnu, het is belangrijk dat er priesters zijn evenals mannen en vrouwen die helemaal toegewijd zijn aan de heiliging van het godsvolk.

De kinderen leren bidden

Als we zien hoe het kind in de moederschoot gevormd wordt, is het dan niet merkwaardig hoe God, van wie alle leven voortkomt, beide ouders laat delen in het schenken van het leven? Hoe zouden wij God niet danken voor het leven dat Hij ons toevertrouwt en hoe zouden wij dit kindschap Gods niet erkennen door onze kinderen te laten dopen vanaf hun geboorte en hen te richten op hun Schepper?

Om deze verbondenheid met God te beleven is het van belang de kinderen van jongs af aan vertrouwd te maken met het christelijk leven. Dat zal hen toelaten om op godsdienstig gebied zelf te kiezen wanneer zij groot zijn. Inderdaad, hoe zouden zij iets kunnen kiezen waarvan ze niets afweten en vooral zonder dat zij een model van concreet christelijk leven gekend hebben? De ouders moeten trouwens op velerlei gebied belangrijke beslissingen nemen in de plaats van hun kinderen, in afwachting dat zij in staat zijn zelf autonome beslissingen te nemen.

Eenvoudige gebeden zoals het kruisteken, het Wees Gegroet, het Onze Vader raken kinderen in de diepte. Dikwijls zelfs zijn zulke gebeden een reddingsboei wanneer jongeren ontredderd zijn en zich eenzaam voelen ten overstaan van te nemen beslissingen, meer bepaald bij de overgang van pubertijd naar jonge volwassenheid, of nog in momenten van innerlijke eenzaamheid.

Concrete tekens zijn heel belangrijk voor kinderen en jongeren. Dikwijls toch vragen zij ons een concreet houvast, soms na een lange tijd dat zij elke uiterlijke vorm van godsdienst overbodig achtten. Om een sfeer te scheppen die verwijst naar de geestelijke werkelijkheid kan men in huis op een bepaalde plaats een gebedshoek inrichten met een icoon van de heilige Drie-eenheid, van O.-L.-Vrouw, met een bijbel en wat bloemen die door de kinderen zelf worden aangebracht. Niet alleen laat dit ons toe gemakkelijker tot gebed te komen: het is ook een teken van ons geloof.

Vrienden worden van onze kinderen

Het gezin is de plaats waar wij allereerst ons geloof moeten beleven. Gelukkig het kind dat kan opgroeien in een sfeer van gebed en liefde! Leven in zo'n klimaat van waarheid leidt tot vriendschap, en vriendschap tussen ouders en kinderen is de basis van een diepgaande relatie.

Natuurlijk, de relatie als ouders en kinderen duurt een heel leven lang. Maar wanneer kinderen groter worden en wanneer een vriendschapsrelatie tot stand komt, dan ontstaat een liefde tussen ouder en kind waarbij men zich door elkaar gedragen weet. Wat een vrijheid!

Dit perspectief blijvend voor ogen houden is essentieel, zeker wanneer een kind andere wegen gaat. Het kind zichzelf laten worden is inherent aan elke opvoeding. Gemakkelijk is het niet, maar het is dikwijls het begin van een goede vriendschapsrelatie tussen ouders en kinderen.

Wanneer een kind een andere weg kiest

Het is heel pijnlijk wanneer een kind het geloof verwerpt waarin het werd groot gebracht. Wanneer dit bovendien zou samengaan met laakbaar gedrag op moreel gebied, dan is het nog moeilijker het hoe en waarom ervan te vatten. Dikwijls is dat een aanleiding om diepgravende vragen te stellen: "Waar zijn wij tekort geschoten bij de christelijke opvoeding van onze kinderen?" Ook al weten ouders best dat zij geen volmaakte ouders zijn, toch hebben zij dikwijls hun best gedaan, zonder dat zij altijd op die taak voorbereid waren.

Zelfverwijt is dus uit den boze; integendeel: men moet die cruciale momenten aangrijpen in een vernieuwd vertrouwen in de Heer. Het resultaat zal afhangen van onze capaciteit om belangloos te beminnen en van onze trouw aan ons eigen geloofs- en gebedsleven. Dat is in de eerste plaats belangrijk voor de ouders zelf, maar ook voor de kinderen, want voor hen blijven ouders altijd een belangrijk referentiepunt.

Wanneer kinderen er zich rekenschap van geven dat hun ouders ondanks alle tegenkantingen toch een innerlijke vreugde ervaren, dan zullen zij zich afvragen wat die diepere bron is die hen toelaat te leven. Ouders moeten dus geen schrik hebben van beproevingen: "Wanneer wij zwak zijn, is God sterk".

In die omstandigheden moeten ouders vertrouwen hebben in God en de beproeving trachten te aanvaarden in geloof, naar het voorbeeld van Abraham. Laten wij ook dan proberen op God te vertrouwen en te blijven bidden dat ondanks alles zijn Naam moge geheiligd worden in elk van hun kinderen.

Het kan zelfs gebeuren dat wij helemaal geen uitkomst zien. Op zo'n momenten moet het gebed echt gedragen zijn door geloof. Wij mogen ons nooit laten ontmoedigen want onze kinderen zijn gered, niet omwille van ons maar door de genade van God, die niet wil dat een van zijn kinderen verloren gaat.